SẦU RIÊNG RA BÔNG KÈM LÁ

RA BÔNG LÁ THỰC CHẤT LÀ GÌ?

Ở cây sầu riêng, quá trình phát triển hoa và chồi lá có thể diễn ra trong những thời điểm khác nhau tùy theo tình trạng sinh lý của cây và điều kiện môi trường.

Khi cây đã được cảm ứng ra hoa, các mầm hoa bắt đầu phát triển. Nhưng nếu những mắt sinh trưởng vẫn đang ở trạng thái có khả năng phát triển chồi, cây vẫn có thể đồng thời hình thành đọt mới.

Nhìn bên ngoài, nhà vườn sẽ thấy chùm hoa đang phát triển nhưng cạnh đó lại có chồi non. Nếu chồi chỉ xuất hiện ít và phát triển yếu, mức độ ảnh hưởng có thể không lớn. Nhưng nếu đọt bung mạnh, cơi lá kéo dài và liên tục xuất hiện chồi mới thì đây là dấu hiệu cho thấy cây vẫn đang có xu hướng sinh trưởng dinh dưỡng khá mạnh.

Nói cách khác, ra bông lá thường phản ánh sự chưa ổn định trong trạng thái sinh trưởng của cây.

CÂY QUÁ SUNG LÀ MỘT TRONG NHỮNG NGUYÊN NHÂN THƯỜNG GẶP

Có một nghịch lý trong chăm sóc sầu riêng: cây khỏe là điều tốt, nhưng cây quá sung trong thời điểm xử lý hoa lại có thể gây khó khăn.

Một cây có bộ lá xanh tốt, bộ rễ hoạt động mạnh, đất đủ ẩm và nguồn dinh dưỡng dồi dào sẽ có khả năng sinh trưởng chồi rất nhanh. Nếu nhà vườn bắt đầu xử lý ra hoa trong khi cây vẫn đang ở trạng thái sinh trưởng mạnh, một phần mắt sinh trưởng có thể tiếp tục phát triển thành chồi.

Đặc biệt, nếu trước đó cây được bón nhiều phân thúc đọt hoặc cung cấp nhiều nước, cơi lá có thể tiếp tục bung sau khi quá trình xử lý mầm đã bắt đầu.

Điều này giải thích tại sao có những vườn nhìn cây rất đẹp nhưng khi làm bông lại gặp tình trạng ra bông kèm lá. Cây khỏe chưa đủ; cây cần khỏe nhưng phải ở đúng trạng thái sinh lý phù hợp với giai đoạn xử lý.

XỬ LÝ TẠO MẦM KHI CƠI LÁ CHƯA GIÀ CÓ THỂ LÀM TĂNG NGUY CƠ RA BÔNG LÁ

Một trong những điều nhà vườn cần chú ý là tuổi của cơi lá trước khi xử lý tạo mầm.

Cơi lá mới còn non có nhu cầu dinh dưỡng và nước cao. Tế bào đang phân chia và giãn nở, lá đang hoàn thiện cấu trúc và khả năng quang hợp cũng đang thay đổi.

Nếu tiến hành xử lý tạo mầm khi cây vẫn còn một cơi lá đang phát triển mạnh, cây có thể chưa thật sự chuyển sang trạng thái ổn định để tập trung cho sinh sản.

Khi đó, nhà vườn dễ gặp tình trạng mắt hoa phát triển nhưng đồng thời các chồi sinh dưỡng cũng xuất hiện.

Vì vậy, trước khi làm bông cần quan sát kỹ cơi lá cuối cùng. Không nên chỉ dựa vào lịch ngày mà quyết định xử lý. Hai vườn cùng tuổi cây, cùng giống nhưng nếu khác nhau về tình trạng lá thì khả năng phản ứng cũng có thể khác nhau.

NƯỚC CÓ THỂ LÀ YẾU TỐ LÀM CÂY “QUAY LẠI” SINH TRƯỞNG

Nước có ảnh hưởng rất lớn đến trạng thái sinh lý của cây.

Trong quá trình xử lý ra hoa, nhà vườn thường chủ động kiểm soát nước để hạn chế sinh trưởng dinh dưỡng. Nhưng nếu sau một thời gian kiểm soát nước, cây bất ngờ gặp mưa lớn hoặc được tưới nhiều trở lại, độ ẩm đất tăng nhanh có thể làm hoạt động của rễ thay đổi.

Nếu rễ khỏe và trong đất vẫn còn nguồn dinh dưỡng dễ sử dụng, cây có thể phản ứng bằng cách phát triển chồi mới.

Đây là lý do tình trạng ra bông lá thường được quan sát thấy sau những đợt mưa bất thường trong thời điểm làm bông.

Tuy nhiên, không nên hiểu rằng cứ gặp mưa là cây chắc chắn ra bông lá. Mức độ phản ứng còn phụ thuộc vào thời gian kiểm soát nước trước đó, sức cây, độ ẩm đất, lượng dinh dưỡng và điều kiện thời tiết sau mưa.

MƯA NHIỀU CÒN LÀM TĂNG NGUY CƠ BỆNH TRÊN HOA

Khi mưa xuất hiện trong giai đoạn hoa phát triển, vấn đề không chỉ nằm ở việc cây có thể bung đọt.

Độ ẩm cao kéo dài khiến tán cây lâu khô, hoa thường xuyên bị ướt và môi trường trong tán trở nên thuận lợi hơn cho một số tác nhân gây bệnh.

Những chùm hoa dày, khuất sáng, thông thoáng kém càng cần được kiểm tra kỹ sau mưa.

Do đó, khi vườn vừa gặp mưa, nhà vườn nên quan sát đồng thời hai vấn đề: cây có bung đọt hay không và hoa có xuất hiện dấu hiệu bất thường hay không.

Không nên chỉ tập trung vào việc ngăn đọt mà bỏ qua việc bảo vệ chùm hoa.

BÓN ĐẠM CAO CÓ THỂ LÀM CÂY TIẾP TỤC PHÁT TRIỂN ĐỌT

Nitơ là nguyên tố cần thiết cho sự hình thành protein, enzyme, chlorophyll và mô mới. Vì vậy, khi lượng nitơ dễ sử dụng trong vùng rễ cao, kết hợp với đủ nước, cây có điều kiện thuận lợi để phát triển sinh trưởng sinh dưỡng.

Nếu nhà vườn đang làm bông nhưng vẫn sử dụng lượng lớn phân có hàm lượng đạm cao để “nuôi cây”, cây có thể tiếp tục phát triển chồi.

Đặc biệt với những cây vốn đã xanh tốt, việc bổ sung thêm đạm không đúng thời điểm có thể khiến việc kiểm soát cơi đọt khó hơn.

Tuy nhiên, cũng không nên hiểu rằng phải cắt sạch đạm. Cây vẫn cần một lượng nitơ nhất định để duy trì hoạt động sống và bộ lá. Vấn đề là không thúc sinh trưởng quá mạnh vào thời điểm cây cần ổn định hoa.

CÓ PHẢI RA BÔNG LÁ LÀ DO “DƯ NƯỚC” HAY KHÔNG?

Không thể kết luận đơn giản như vậy.

Nước là một yếu tố, nhưng ra bông lá thường là kết quả của nhiều yếu tố cùng tác động. Có cây được tưới tương đối nhiều nhưng không bung đọt vì cây đang ở trạng thái sinh trưởng ổn định. Ngược lại, có cây chỉ cần một đợt mưa sau thời gian khô cũng có thể phản ứng mạnh.

Điều quan trọng là phải nhìn vào sự thay đổi.

Nếu cây đang được kiểm soát nước, sau đó đột ngột nhận lượng nước lớn, sự thay đổi này có thể tạo ra phản ứng khác với trường hợp cây luôn được duy trì ở độ ẩm ổn định.

Do đó, nhà vườn cần theo dõi độ ẩm đất và phản ứng của cây thay vì chỉ ghi nhớ một con số cố định về số ngày không tưới.

BỘ RỄ KHỎE CŨNG CẦN ĐƯỢC QUẢN LÝ ĐÚNG

Một bộ rễ khỏe giúp cây hấp thu nước và dinh dưỡng hiệu quả. Nhưng nếu cây đang ở giai đoạn cần hạn chế sinh trưởng, việc rễ hoạt động quá mạnh trong điều kiện nước và dinh dưỡng dồi dào có thể làm cây dễ quay lại phát triển chồi.

Ngược lại, nếu rễ yếu, đất bí, bị úng hoặc tổn thương, cây có thể không đủ sức duy trì hoa và trái.

Như vậy, mục tiêu không phải là làm rễ “yếu đi” để cây không bung đọt. Mục tiêu là tạo môi trường rễ khỏe nhưng hoạt động cân đối với giai đoạn sinh trưởng của cây.

Đất cần thoát nước tốt, có độ ẩm phù hợp và không bị nén chặt. Khi bộ rễ ổn định, nhà vườn cũng dễ điều chỉnh cây hơn.

RA BÔNG LÁ CÓ ẢNH HƯỞNG ĐẾN ĐẬU TRÁI KHÔNG?

Mức độ ảnh hưởng phụ thuộc vào lượng chồi phát triển và tình trạng tổng thể của cây.

Nếu chỉ có một vài chồi nhỏ, cây vẫn có thể duy trì hoa và đậu trái bình thường. Nhưng nếu đọt phát triển mạnh, cây phải phân bổ thêm nước, khoáng dinh dưỡng và carbohydrate cho chồi mới.

Trong khi đó, hoa và trái non cũng là những cơ quan cần nguồn lực để duy trì.

Đặc biệt, nếu cây đang mang nhiều hoa nhưng bộ lá chưa đủ khỏe hoặc bộ rễ có vấn đề, việc xuất hiện thêm một cơi đọt mạnh có thể làm áp lực lên cây tăng lên.

Vì vậy, nhà vườn không nên chỉ hỏi “có ra bông lá hay không” mà cần đánh giá ra bao nhiêu, đọt mạnh đến đâu và cây đang mang lượng hoa như thế nào.

LÀM SAO ĐỂ HẠN CHẾ RA BÔNG LÁ TỪ ĐẦU VỤ?

Cách hiệu quả nhất là chuẩn bị cây từ trước khi xử lý mầm.

Trước hết, cần đảm bảo cơi lá cuối đã trưởng thành tương đối ổn định. Không nên làm bông khi cây đang bung đọt mạnh.

Tiếp theo là kiểm soát nước phù hợp với tình trạng đất. Vườn phải có hệ thống thoát nước tốt để hạn chế tình trạng sau mưa đất giữ nước quá lâu.

Dinh dưỡng cũng cần được điều chỉnh. Giai đoạn trước làm bông cần giúp cây hoàn thiện bộ lá và tích lũy nguồn lực, nhưng khi bước vào xử lý mầm cần tránh tiếp tục thúc sinh trưởng quá mạnh.

Bộ rễ cũng phải được kiểm tra. Cây có rễ khỏe, đất thông thoáng và ít stress thường phản ứng ổn định hơn.

Cuối cùng là theo dõi thời tiết. Nếu dự báo có mưa, nhà vườn cần chủ động kiểm tra hệ thống thoát nước và quan sát cây sau mưa.

CẦN PHÂN BIỆT RA BÔNG LÁ VỚI CÂY ĐANG SUY YẾU

Đây cũng là điểm nhà vườn cần chú ý.

Một cây có đọt non không đồng nghĩa với cây khỏe. Có những trường hợp chồi mới mọc ra nhưng lá nhỏ, mỏng, màu sắc không bình thường, cho thấy cây đang có vấn đề về dinh dưỡng hoặc rễ.

Nếu thấy chồi non nhưng cây tổng thể yếu, không nên chỉ tìm cách “hãm đọt”. Cần tìm nguyên nhân khiến cây phát triển không cân đối.

Ngược lại, cây xanh tốt, cơi đọt mạnh, lá dày và bộ rễ hoạt động tốt thì vấn đề lại nằm ở việc cây đang quá sung so với giai đoạn làm bông.

Hai trường hợp nhìn bên ngoài đều có “đọt”, nhưng cách xử lý hoàn toàn khác nhau.

SAU KHI HOA ỔN ĐỊNH, CẦN TIẾP TỤC THEO DÕI GÌ?

Khi hoa đã phát triển ổn định, nhà vườn vẫn cần theo dõi chặt tình trạng đọt.

Nếu đọt tiếp tục bung mạnh, cần xem lại nước và dinh dưỡng. Nếu hoa bị rụng bất thường, cần kiểm tra nguyên nhân như thời tiết, thụ phấn, sâu bệnh hoặc tình trạng sức cây.

Khi bước vào giai đoạn xổ nhụy và đậu trái, việc quản lý nước và dinh dưỡng cần được điều chỉnh tiếp theo giai đoạn. Không nên giữ nguyên một chế độ chăm sóc từ lúc tạo mầm đến khi nuôi trái.

Mỗi giai đoạn cây có một mục tiêu sinh lý khác nhau.

Sầu riêng ra bông kèm lá không phải là một hiện tượng có thể quy cho duy nhất một nguyên nhân. Cây có thể xảy ra tình trạng này khi vẫn còn quá sung, cơi lá chưa thật sự ổn định, xử lý mầm chưa phù hợp, gặp mưa hoặc thay đổi độ ẩm đột ngột, được cung cấp nhiều nước và đạm, hoặc có sự mất cân đối giữa sinh trưởng dinh dưỡng và sinh trưởng sinh sản.

Muốn hạn chế ra bông lá, nhà vườn cần chuẩn bị cây từ trước: bộ lá trưởng thành, rễ khỏe, đất thoát nước tốt, dinh dưỡng cân đối và kiểm soát nước phù hợp.

Đặc biệt, đừng nhìn thấy một vài đọt non rồi vội vàng tìm cách “chặn” ngay. Hãy nhìn cả cây và đặt câu hỏi: Vì sao cây lại bung đọt vào thời điểm này? Khi tìm được nguyên nhân, việc điều chỉnh sẽ chính xác hơn và ít gây xáo trộn cho cây.

Một vụ sầu riêng ra hoa tốt không chỉ nằm ở việc có nhiều hoa, mà còn nằm ở khả năng giữ được trạng thái sinh trưởng ổn định của cây trong suốt quá trình từ tạo mầm, phát triển hoa đến đậu và nuôi trái. Khi cây được chuẩn bị đúng ngay từ đầu, nguy cơ ra bông lá và những biến động bất thường trong vụ hoa cũng sẽ được hạn chế đáng kể.

Xin cảm ơn quý bà con đã dành thời gian quan tâm và theo dõi bài viết của chúng tôi. Hy vọng rằng những thông tin trong bài sẽ cung cấp cho bà con những kiến thức hữu ích để áp dụng vào quá trình canh tác, mang lại hiệu quả cao. Để cập nhật thêm nhiều thông tin bổ ích khác, quý bà con vui lòng truy cập trang web Công Ty CP Phân Bón Vi Lượng  của chúng tôi hàng ngày. Chúc bà con một mùa vụ bội thu!

CÔNG TY CỔ PHẦN PHÂN BÓN ĐA TRUNG VI LƯỢNG

Địa chỉ: 42/KDC, Tổ 9, khu vực Bình Thường B, Phường Long Tuyền, Thành phố Cần Thơ, Việt Nam

Email: ctycppbdatrungviluong@gmail.com

Số điện thoại: 0785.988.689